SPOŁECZNA KONTROLA WŁADZY Działania Strażnicze w Orzyszu
POCZĄTEK
AKTUALIA
KORKOWE 2011
          metodologia
          analiza prawa
          wyniki badania
          rekomendacje
          podziękowania
KORKOWE 2012
          wprowadzenie
          w gminie
          wyniki badania
          wnioski, opinie
          uwagi do raportu
POBIERZ
ODSYŁACZE
KONTAKT

Uwagi

do wersji wstępnej Raportu przygotowane przez urzędnika Urzędu Miejskiego w Orzyszu na prośbę monitorującego z jego uwagami

 

Pan Krzysztof Marusiński
Data: Orzysz, dnia 19.02.2013 r.

Po zapoznaniu się z otrzymana wersją wstępną Raportu z monitoringu „funduszu korkowego" przeprowadzonego w Gminie Orzysz w 2012 r, informuję, że przedstawianie w negatywnym świetle działań Gminy Orzysz w tym zakresie z pewnością nie jest obiektywnym odzwierciedleniem prawdziwego stanu rzeczy.
Niewątpliwie krzywdzące jest zarówno dla Gminnej Komisji Rozwiazywania Problemów Alkoholowych, dla zatrudnianych specjalistów, opiekunów, działających instytucji itp. posądzanie o nieudolne działania, o których bardzo często wspomina Pana na lamach przygotowanego opracowania. Z pewnością prócz uchybień i błędów, które wskazuje się w opracowaniu, realizuje się również też pozytywne działania, które w raporcie nie ujrzały światła dziennego. Przedstawiając rzeczywisty stan rzeczy, i działając w roli Lokalnego Strażnika, proszę nie kierować się przesłankami, które mają głównie ośmieszać Urząd i jego pracowników, a skupić się na badanym temacie.
Zapewniam, że moją intencją nie było ośmieszanie urzędników i Urzędu, a wszelkie moje badania przeprowadzone w ramach monitoringu miały jedynie na uwadze badany temat. Ze wszech miar starałem się, aby raport był obiektywny i odzwierciedlał prawdziwy stan rzeczy. W raporcie – wg mnie – zawarto wszystkie (udokumentowane w udostępnionych mi zasobach) działania prowadzone w badanym, czyli w 2011 roku, bez względu na to czy oceniane były przez urzędników, wykonawców i odbiorców pozytywnie czy negatywnie. Wierze, że niżej zaproponowane przez panią Iwonę Borzymowską uwagi, przygotowane w dobrej intencji i z obiektywizmem, umożliwią mi wniesienie do raportu wielu ważnych merytorycznie i istotnych zapisów.
Wypada mi jedynie żałować, że uwagi przygotowała i pismo podpisała urzędniczka jedynie zastępująca odpowiedzialną osobę, zajmująca się poruszaną tutaj problematyką zaledwie od niewielu dni.


W rozdziale III Pana opracowania w tzw. Wynikach Badań wskazuje Pan, że w naszej Gminie nie działa grupa Anonimowych Alkoholików. Pragnę zauważyć, że nie otrzymaliśmy żadnego sygnału od grupy lub poszczególnych osób o chęci istnienia i funkcjonowania takiej grupy. Z pewnością osoby takie mogłyby liczyć na wsparcie merytoryczne oraz pomoc specjalisty.
To wskazanie oparte jest na fakcie. Nie jest to moja ocena sytuacji, lecz wskazanie faktu. Dodam, że nie działa także grupa Al-Anon, czyli grupa samopomocowa skupiająca krewnych i przyjaciół alkoholików. Jeżeli jednak w powyższej, cytowanej uwadze zawarte jest usprawiedliwienie tego faktu, czyli braku w gminie działalności takich grup, czy też może bezczynności w tym zakresie, to ja musze powiedzieć, że moim zdaniem taka sytuacja nie jest dobra. W trakcie prowadzonych badań spotykałem się z osobami, które niegdyś uczestniczyły w spotkaniach grupy AA. Zapytani o obecny brak spotkań stwierdzili, że nie mają się gdzie spotykać. Warto zastanowić się jednak, czy działanie takich grup byłoby potrzebne w aspekcie wspomagania terapii i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Jako animator społeczny działający w tutejszym środowisku lokalnym od wielu lat, wiem, że na naszym terenie tworzeniu się grup i ich funkcjonowaniu musi sprzyjać otoczenie społeczne i instytucje. Przypomnę, że Gminna Komisja RPA ma w swoim regulaminie zapis: „inicjowanie działań w zakresie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych". Zwrócę także uwagę na fakt, że zatrudniany w punkcie konsultacyjnym instruktor terapii uzależnień ma zadanie zajmować się „grupami wsparcia dla osób z problemem alkoholowym i współuzależnionych od alkoholu.

Nieprawdą jest również stwierdzenie o braku opracowanych dokumentów programowych Środowiskowej Świetlicy Opiekuńczo - Wychowawczej w Orzyszu. Dokument na którym opiera się działalność jednostki jest opracowywany rokrocznie.
W raporcie wyjaśniłem, na jakiej podstawie tak stwierdziłem badając dokumentację za 2010 r. Wniosek o ten dokument przesłałem Burmistrzowi Orzysza z datą 24 listopada 2011 r. prosząco „23. Program i plan prowadzenia świetlicy środowiskowej finansowanej z Budżetu Gminy Orzysz". Odpowiedź brzmiała: „Ad. 23 Regulamin środowiskowej świetlicy opiekuńczo wychowawczej — zał. nr 2. Świetlica czynna jest codziennie łącznie z sobotą i niedzielą, w godzinach 14-20.00". W załączeniu rzeczywiście znajdował się regulamin cytowany w raporcie, a nie program czy plan, o który wnioskowałem. Dodam, że udostępnienie tego dokumentu pozwoliłoby zmienić zapis raportu w tym zakresie, ale do chwili obecnej wnioskowanego programu nie udostępniono.

Działalność podmiotów realizujących zadania Gminnego Programu Rozwiązywania Problemów Alkoholowych opiera się na pracy specjalistów, których usługi stanowią największy generowany koszt. Specjalici ci podsumowują każdy miesiąc swoich działań przedstawiając sprawozdanie z wykonywanych czynności. Na podstawie ww. informacji możliwa jest bieżąca kontrola ich działalności.
Wg autorki ww. uwag wykonywane są sprawozdania miesięczne. Natomiast Burmistrz Orzysza w odpowiedzi na mój wniosek o informację publiczną z dnia 2 listopada 2012 r. znak SPIII. 8135.14.2012 napisał: „Rodzaj i tematy przeprowadzonych zajęć z dziećmi i młodzieżą odnotowywany jest w dziennikach i rejestrach. W przypadku programów szkolnych realizację zajęć potwierdza dyrektor danej szkoły, natomiast realizacja zajęć w środowiskowych świetlicach jest monitorowana i sprawdzana na bieżąco przez pełnomocnika ds., profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. Na tej podstawie sporządzane jest roczne sprawozdanie z realizacji Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych”.
Czy więc są miesięczne sprawozdania, czy też nie ma ich? Przyjmując za wiarygodniejszą wypowiedź Burmistrza Orzysza — zapis w raporcie uważam za właściwy.

Odnosząc się do poruszanych w dziale III pkt. 2 kwestii finansowej, dotyczącej analizy środków wydatkowanych i niewydatkowanych za latach 2009-2011 pragnę zaznaczyć, że Budżet Gminy jest budżetem rocznym. Środki zaplanowane są wydatkowane tylko na realizację Programu przeciwdziałania alkoholizmowi. Środki niewykorzystane w danym roku budżetowym zgodnie z ustawą o finansach publicznych wchodzą w nadwyżkę budżetową.
Zgodnie z ustawą z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, art. 18’2: dochody z opłat za zezwolenia wydane na podstawie art. 18 lub art. 18' oraz dochody z opłat określonych w art. 11' wykorzystywane będą na realizację gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz Gminnych Programów, o których mowa w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, i nie mogą być przeznaczane na inne cele.
Z powyższego wynika, że niewykorzystywanie środków i przenoszenie ich w nadwyżkę budżetową, na rok kolejny, aby wykorzystać je np. na spłacanie długów –jest niezgodne z ustawą i może być traktowane, jako naruszenie dyscypliny finansów publicznych. W przypadku Gminy Orzysz może zachodzić podejrzenie, że świadomie zaniżane są plany wykorzystania środków, aby móc przeznaczyć je na inne cele. Takie, zaniżone planowanie, praktykowane było w ciągu wszystkich trzech, obserwowanych lat.

Jeżeli chodzi o liczebność Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, ilość członków komisji jest wzorowana na latach ubiegłych, gdzie szeroka gama specjalizacji, kwalifikacji oraz znajomość środowisk, w których przebywają członkowie, zdecydowanie pozwala trafniej podejmować im trudne działania.
Zmniejszenie liczby składu tej komisji usprawniłoby jej działanie i zaoszczędziłoby wielu kosztów. W raporcie zaznaczyłem, że w dużo większych gminach i miastach liczebność komisji jest niższa. Wydaje się, że nie wpływa to na gorszą realizację zadań przez te komisje.

Jeżeli chodzi o działania profilaktyczne, edukacyjne, informacyjne, nie wspomniano o programie „Trzymaj formę", dotyczącymi zdrowego stylu życia i profilaktyki przeciwalkoholowej, realizowanym w Gimnazjum im. Adama Mickiewiczu w Orzyszu. W tej samej jednostce realizowano również programy: „Znajdź właściwe rozwiązanie", „Nie pal przy minie proszę" oraz „Jak sobie radzić, gdy brakuje czasu i sił". Wszystkie te programy dotyczyły przeciwdziałania uzależnieniom. W miarę zgłaszanych potrzeb, nauczyciele uczestniczyli w szkoleniach w zakresie profilaktyki.
Powyższych działań nie ujęto w „Sprawozdaniu z realizacji gminnego programu profilaktyki i rozwiazywania problemów alkoholowych w 2011 r." sporządzonego przez pełnomocnik Barbarę Konopka. W odniesieniu do Gimnazjum zapisano w sprawozdaniu tylko program artystyczny „Na ostatnią chwilę", co w raporcie znalazło odzwierciedlenie. Dziękując za wskazanie tych ogólnopolskich i regionalnych działań, dopisuję je do raportu na podstawie tej uwagi, zaznaczając jednak, że działania te nie byty finansowane z funduszu korkowego, a więc  nie wchodziły w zakres prowadzonych badań.

Bezpodstawne jest również stwierdzenie o małym zainteresowaniu osobami dorosłymi i braku działalności informacyjnej i edukacyjnej skierowanej do osób dorosłych. Informacja o działalności Punktu Konsultacyjnego i Środowiskowej Świetlicy Opiekuńczo – Wychowawczej jest dostępna na stronie internetowej www.orzysz.pl, na tablicach informacyjnych w Urzędzie Miejskim w Orzyszu.
Raport nie zawiera stwierdzenia mówiącego o „braku działalności informacyjnej i edukacyjnej skierowanej do osób dorosłych". Raport stwierdza, że "Profilaktyczna działalność informacyjna i edukacyjna kolejny rok nie była kierowana do osób dorosłych". Mowa jest o profilaktyce, czyli o działaniach skierowanych do osób niezagrożonych alkoholizmem.
O działalności punktu konsultacyjnego, który przez autorkę uwag jest podany, jako przykład działań profilaktycznych, jest mowa w raporcie, ale wg. monitorującego nie jest to działanie profilaktyczne.

Ważnym źródłem informacji jest również Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Orzyszu, którego pracownicy socjalni udostępniają materiały informacyjne, ulotki dotyczące skutków uzależnienia, form pomocy osobom uzależnionym itp. Informują, gdzie można zwrócić się o pomoc, w Jakich godzinach i do kogo. Na tablicy ogłoszeń umieszczone są plakaty, ulotki i inne materiały źródłowe.
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie został objęty badaniem z uwagi na fakt, że jego działalność nie jest finansowana z funduszu korkowego i w Gminie Orzysz nie realizuje on Gminnego Programu RPA. Monitoringiem objęto działania finansowane z funduszu korkowego, bo takie założenie przyjęto na wstępie. Z tego powodu raport nie opisuje działań ww. Ośrodka. Tym niemniej w którymś z okresów, w których prowadzono badanie (rok 2010 i 2011), sprawdzano tam dostępność materiałów informujących o szkodliwości uzależnień. W czasie sprawdzenia, takich materiałów nie było. Nie było także informacji na dostępnej tablicy ogłoszeń. Również rozmowa z obecnymi pracownikami nie pozwoliła stwierdzić, że takie materiały Ośrodek posiada. Jeżeli obecnie w roku 2013 takie materiały Ośrodek wydaje, to jest to powód do zadowolenia.

Informacja o dyżurach specjalistów oraz godzinach funkcjonowania świetlicy i punktu konsultacyjnego, jest zamieszczana na lamach Biuletynu Informacyjnego Gminy Orzysz, który dzięki obecnej metodzie dystrybucji ma okazję łatwiej trafić do osób zainteresowanych, chcących skorzystać z usług świadczonych w świetlicy oraz punkcie konsultacyjnym. Odstąpienie od dystrybucji Biuletynu Informacyjnego indywidualnie do każdego gospodarstwa domowego, podyktowane było zmniejszeniem nakładu wydawanego Magazynu Samorządowego. Obecnie dystrybucja odbywa się do najbardziej uczęszczanych obiektów, punktów handlowych i usługowych w naszym mieście.
Z punktu widzenia mieszkańców, a taki punkt widzenia wyrażam, zmiana sposobu dystrybucji spowodowała utrudnienia w dostępie do informacji o funkcjonowaniu tych instytucji.

W raporcie bardzo mało poświęca się, rzeczywistym efektom i wynikom pracy szerokiego grona zaangażowanych osób i instytucji w pomoc osobom uzależnionym w gminie Orzysz. Biorąc powyższe fakty pod uwagę, proszę o obiektywne i rzeczywiste przedstawianie danych i informacji w opracowywanym raporcie.
Monitorujący poświęcił wiele uwagi, aby stwierdzić, czy wydawane z funduszu korkowego środki przyczyniły się do uzyskania „rzeczywistych efektów" i czy „szerokie grono zaangażowanych osób i instytucji" zrealizowało cele określone w Gminnym Programie Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Przede wszystkim trzeba zauważyć, że prowadzenie działań jak np.: punkt konsultacyjny, programy edukacyjne w szkołach, świetlice, posiedzenia Komisji RPA itd. nie jest „rzeczywistym efektem". Są to tylko metody i narzędzia służące do osiągnięcia określonego celu.
Aby określić „rzeczywiste efekty" należy podejmować odpowiednie działania, których brak został w raporcie wskazany.
Zwrócono uwagę np. na brak kontroli kompleksowo badających stan realizacji Gminnych Programów RPA, a w tym brak kontroli sprawdzających czy cele przyjmowane w tych programach są osiągane. Stwierdzono, że cele określane w programach formułowane są bardzo ogólnie. Uniemożliwia to z jednej strony osiąganie tych celów, a z drugiej strony uniemożliwia badanie poziomu realizacji tak sprecyzowanych zadań.
Aby stwierdzić, że „są efekty" niezbędnym jest stawianie diagnozy przed planowaniem Gminnych Programów, a także prowadzenie ewaluacji po ich wykonaniu. Tylko takie ewaluacje, przeprowadzane zgodnie z zasadami sztuki, przez osoby czy instytucje niezależne, są w stanie określić poziom realizacji Gminnych Programów. W ramach monitoringu, taka ewaluacja stopnia wykonania Gminnego Programu, jako zadanie wykraczające poza ramy monitoringu, nie została przeprowadzona. Brak jest więc podstaw, aby zawrzeć w raporcie ocenę zmian, zachodzących w miejscowej społeczności, w zakresie ograniczania bądź zwiększenia spożywania alkoholu i tego skutków. Jednak, jak stwierdzono w raporcie, każdego roku zwiększa się w Gminie Orzysz ilość wydawanych pieniędzy na zakup alkoholu. Gdyby tylko na tej podstawie określać „rzeczywiste efekty", to wynik nie byłby zadawalający dla nikogo, może poza sprzedawcami alkoholu.

wz. inspektor mgr inż. Iwona Borzymowska

Dziękuję za uwagi. Krzysztof Marusiński

  Copyright (c)2012 SPOŁECZNA KONTROLA WŁADZY