SPOŁECZNA KONTROLA WŁADZY Działania Strażnicze w Orzyszu
POCZĄTEK
AKTUALIA
KORKOWE 2011
          metodologia
          analiza prawa
          wyniki badania
          rekomendacje
          podziękowania
KORKOWE 2012
          wprowadzenie
          w gminie
          wyniki badania
          wnioski, opinie
          uwagi do raportu
POBIERZ
ODSYŁACZE
KONTAKT

Wyniki badania

IV.1 Cel nr 1 - Gminny program na miarę potrzeb i skuteczny.

Sprawdzenie czy Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Przeciwdziałania Narkomanii (dalej Gminny Program) w Gminie Orzysz wpisuje się w szersze myślenie o  zapobieganiu tym problemom, a więc czy był trafny i spójny z innymi dokumentami strategicznymi, czyli aby podejmowane na jego podstawie działania miały większą skuteczność.

Zakłada się, że aby tak się stało, Gminny Program musi powstawać na podstawie diagnozy istniejących problemów, być co roku dyskutowany i oceniany, i ewentualnie modyfikowany, powinien nawiązywać do strategicznych dokumentów gminy i opinii ekspertów.

IV.1.1 Spójność Gminnego Programu na rok 2011 z wytycznymi ogólnopolskimi.

Celem badania była analiza Gminnego Programu pod względem zgodności z wytycznymi ogólnopolskimi. Do porównań wykorzystano „Rekomendacje do realizowania i finansowania gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych w 2011 r.” Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (dalej PARPA) oraz Ustawę o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Gminny Program na 2011 r. zawiera następujące zadania rekomendowane przez PARPA:

-Finansowanie bieżącej działalności świetlic opiekuńczo-wychowawczych i socjoterapeutycznych dla dzieci z rodzin z problemem alkoholowym.

-Finansowanie dożywiania dzieci uczęszczających do świetlic socjoterapeutycznych i opiekuńczo-wychowawczych.

- Finansowanie prowadzenia zajęć i programów socjoterapeutycznych dla dzieci z rodzin z problemem alkoholowym.

- Udzielanie pomocy dzieciom z rodzin z problemem alkoholowym.

- Prowadzenie punktu konsultacyjnego dla osób uzależnionych i ich rodzin.

- Finansowanie zatrudnienia pracowników merytorycznych w placówkach pomocy dla dzieci z rodzin z problemem alkoholowym.

- Prowadzenie na terenie szkół i innych placówek oświatowych i opiekuńczo-wychowawczych programów profilaktycznych dla dzieci i młodzieży.

Nie stwierdzono występowania w Gminnym Programie na 2011 r. niżej wymienionych działań rekomendowanych przez PARPA, które mogłyby być stosowane - w pełnym lub częściowym zakresie, po przystosowaniu do warunków - na terenie Gminy Orzysz:

- Organizowania dyżurów telefonu zaufania.

- Organizowanie i finansowanie superwizji oraz konsultacji dla pracowników placówek udzielających pomocy psychologicznej dzieciom z rodzin z problemem alkoholowym.

- Finansowanie szkoleń i kursów specjalistycznych w zakresie pracy z dziećmi z rodzin z problemem alkoholowym oraz w zakresie prowadzenia zajęć socjoterapeutycznych.

- Organizowanie lokalnych narad, seminariów i konferencji w zakresie wdrażania systemu pomocy dziecku i rodzinie z problemem alkoholowym.

- Prowadzenie działań związanych z ewaluacją (wewnętrzną i zewnętrzną) programów pomocy dla dzieci alkoholików.

- Organizowanie lub finansowanie zajęć dla rodziców dzieci uczęszczających na zajęcia, mających na celu podniesienie kompetencji wychowawczych.

- Dofinansowanie obozów socjoterapeutycznych dla dzieci z rodzin z problemem alkoholowym. Wg PARPA obozy te powinny być integralnym elementem całorocznej pracy z dziećmi. W Gminie Orzysz w jakimś stopniu rekomendacja ta realizowana jest poprzez planowanie w Gminnym Programie „organizacji wyjazdów wakacyjnych”.

- Stworzenie oferty programów edukacyjno-korekcyjnych dla sprawców przemocy w  rodzinie.

- Realizacja i finansowanie programów profilaktyki przemocy w rodzinie.

- Podnoszenie kompetencji w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie.

- Podejmowanie działań profilaktycznych o charakterze edukacyjnym przeznaczonych dla rodziców.

- Wdrażanie programów profilaktyczno-interwencyjnych dla młodzieży upijającej się.

- Wspieranie programów i przedsięwzięć profilaktycznych opracowywanych i realizowanych przez młodzież, skierowanych do grup rówieśniczych.

- Dofinansowanie szkoleń, kursów specjalistycznych w zakresie pracy profilaktycznej z  dziećmi, młodzieżą oraz rozwijanie umiejętności prowadzenia zajęć profilaktycznych organizowanych dla nauczycieli, pedagogów, psychologów.

- Realizacja środowiskowych programów profilaktycznych skierowanych do dzieci i  młodzieży.

- Podejmowanie działań edukacyjnych skierowanych do sprzedawców napojów alkoholowych oraz działań kontrolnych i interwencyjnych, mających na celu ograniczanie dostępności napojów alkoholowych i przestrzeganie zakazu sprzedaży alkoholu osobom poniżej 18. roku życia.

- Realizacja pozalekcyjnych zajęć sportowych (funkcjonuje jedynie siłownia w środowiskowej świetlicy opiekuńczo - wychowawczej).

- Tworzenie sieci punktów informacyjnych z danymi o dostępnej ofercie pomocy na terenie gminy lub powiatu w zakresie problemów alkoholowych.

- Prowadzenie stałego interaktywnego systemu informacji o działaniach podejmowanych na terenie gminy w zakresie rozwiązywania problemów alkoholowych.

- Prowadzenie lokalnych kampanii edukacyjnych, związanych z profilaktyką problemów alkoholowych – organizowanie festynów, obchodów lokalnych dni.

- Produkcja lub zakup materiałów edukacyjnych oraz ich dystrybucja wśród określonych grup adresatów – młodzieży, sprzedawców, pracowników służby zdrowia.

- Angażowanie w samorządowe działania edukacyjne i informacyjne lokalnych i regionalnych tzw. VIP-ów, osób znanych, sportowców, artystów i innych autorytetów społecznych w celu większej skuteczności oddziaływań.

- Pozyskiwanie dla podejmowanych działań patronatów instytucji, organizacji i firm cieszących się uznaniem oraz patronatów medialnych lokalnych i regionalnych mediów.

- Edukacja lokalnych decydentów i radnych co do wagi i skali problematyki alkoholowej.

- Budowanie lokalnych koalicji na rzecz profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych.

- Aktywna współpraca z lokalnymi i regionalnymi mediami.

- Monitorowanie skali problemów alkoholowych w środowisku lokalnym.

- Organizowanie lokalnych i regionalnych kampanii i innych działań edukacyjnych, związanych z przeciwdziałaniem nietrzeźwości kierowców.

- Prowadzenie szkoleń dla kandydatów na kierowców w szkołach nauki jazdy.

- Nawiązanie współpracy z mediami lokalnymi, w celu informowania społeczności o  działaniach prowadzonych na rzecz trzeźwości kierowców.

Gminny Program nie przewiduje finansowania działań zaplanowanych na 2011 rok z  innych źródeł niż wpływy z wydawanych zezwoleń. Nie stwierdzono działań, na które nie powinny być wydawane środki z funduszu przeciwdziałania alkoholizmowi i uzależnieniom.

Określono w nim zasady finansowania zaplanowanych zadań, za wyjątkiem wynagrodzenia przewodniczącego GKRPA.  Pomimo braku określenia wysokości wynagrodzenia (dodatkowo obok diety) Przewodniczącego GKRPA, co jest niezgodne z art. 4 ust. 5 ustawy o  wychowaniu w trzeźwości, w zestawieniach planowanych wydatków na rok 2010 i 2011 taka pozycja w kwocie 18 000 zł występuje. Sprawozdanie za 2010 r. stwierdza, że w tym roku wypłacono przewodniczącemu – poza dietami - kwotę 15 344,79 zł, czyli 1278 zł miesięcznie.  Wynagrodzenie było wypłacane również w roku 2011.

Podsumowanie, wnioski, rekomendacje

Stosownie do art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w  trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi Rada Miejska w Orzyszu corocznie uchwala Gminne Programy Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.

W Gminnych Programach w latach 2009-2011 nie określano, kto i w jaki sposób w  ramach gminnego samorządu ma kontrolować zaplanowane w tych programach zadania.

Z informacji uzyskanych z NIK i PARPA wynika, że instytucje te nie prowadziły kontroli realizacji tych programów w latach 2008-2011. Kontrolę wydatków GKRPA za rok 2009 i 9 miesięcy roku 2010 przeprowadził Zespół Kontrolny Komisji Rewizyjnej Rady Miejskiej w  Orzyszu.  Zespół Kontrolny, którego dwóch członków było jednocześnie członkami GK RPA, czyli kontrolowanego organu, pozytywnie ustosunkował się do informacji przedstawionej przez inspektora Urzędu Miejskiego w Orzyszu i nie wydał wniosków i propozycji pokontrolnych.

W trakcie monitoringu zaobserwowano niską dbałość o szczegóły i wieloaspektowe myślenie podczas przygotowywania projektów Gminnego Programu. Np. profilaktyczna działalność informacyjna i edukacyjna nie była kierowana do dorosłych, a jedynie do dzieci w  formie programów prowadzonych na terenie szkoły. Jedynymi działaniami kierowanymi do dorosłych bez problemu alkoholowego były plakaty w ramach kampanii "Pozory nie mylą", realizowanej przez Związek Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego, których kilka wywieszono na terenie miasta.

Podczas monitoringu kilkakrotnie przeprowadzono przegląd możliwości dostępu do materiałów informacyjnych o tematyce przeciwalkoholowej. Poza trzema ulotkami na terenie Urzędu Miejskiego i taką sama ilością w obiekcie mieszczącym Punkt Konsultacyjny i  świetlice środowiskową przy ul. Wojska Polskiego nie stwierdzono materiałów informacyjnych np. w Ośrodku Zdrowia, Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej, lokalu Informacji Turystycznej i w gablotach oraz na słupach ogłoszeniowych na terenie miasta i  miejscowości wiejskich gminy.

Takie informacje dostępne są dla tych osób, które mają dostęp do Biuletynu Informacyjnego wydawanego przez Burmistrza Orzysza, gdzie regularnie zamieszczana jest informacja o przyjmujących specjalistach (psycholog, prawnik i terapeuta) w Punkcie Konsultacyjnym oraz o godzinach funkcjonowania środowiskowej świetlicy opiekuńczo-wychowawczej przy ul. Wojska Polskiego. Także w Internecie, na stronie gminy w zakładce zdrowie, odnaleziono zamieszczone tam w 2009 r. trzy materiały o tematyce przeciwalkoholowej.

Nie stwierdzono działań polegających na wspomaganiu działalności instytucji, stowarzyszeń i osób fizycznych, służących rozwiązywaniu problemów alkoholowych. Np. orzyscy Anonimowi Alkoholicy nie prowadzili spotkań. W rozmowie przeprowadzonej przez monitorującego z kilkoma trzeźwiejącymi alkoholikami, z których jeden był wcześniej rzecznikiem grupy, wynikało, że grupa nie spotyka się, z uwagi na brak pomieszczenia odpowiedniego na takie spotkania. Sprawę przekazano na bieżąco Zastępcy Burmistrza Orzysza.

Nie zlecano organizacjom pozarządowym działań profilaktycznych, pomimo że część środków z funduszu "korkowego" nie jest wykorzystywana.

Nie stwierdzono podejmowania interwencji w związku z naruszeniem przepisów określonych w art. 13[1] i 15 ustawy (dot. reklamy, promocji napojów alkoholowych i komu zabrania się sprzedaży alkoholu) oraz występowania przed sądem w charakterze oskarżyciela publicznego. Nie były zlecane przez burmistrza i prowadzone przez Gminną Komisję RPA kontrole w powyższym zakresie, pomimo zaplanowania takich działań w Gminnym Programie. Brak zlecania kontroli Burmistrz Orzysza wyjaśnia faktem, że nie docierały do niego niepokojące informacje o nieprzestrzeganiu zasad i warunków korzystania z wydanych zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przez przedsiębiorców. Jednocześnie zapowiada prowadzenie kontroli „każdorazowo w przypadkach sygnałów w zakresie nieprzestrzegania zasad i warunków korzystania z wydanych zezwoleń”.

Zalecane przez PARPA prowadzenie telefonu zaufania w tutejszych warunkach może być realizowane poprzez stworzenie możliwości telefonicznego, anonimowego kontaktowania się z pracownikami Punktu Konsultacyjnego.

PARPA w swoich rekomendacjach eksponuje pogląd, że „Troska o jakość i standardy pracy oraz zwiększanie dostępności pomocy dla większej ilości dzieci powinny być priorytetem przy podejmowaniu decyzji finansowych.” W świetle tego zapisu niewłaściwym wydaje się brak programu pracy i planu funkcjonowania dofinansowywanej placówki - środowiskowej świetlicy opiekuńczo-wychowawczej. Także parafialna świetlica środowiskowa powinna mieć program pracy opracowany na podstawie odpowiednich zapisów porozumienia-umowy o dofinansowanie.

W przypadku wychowawców w świetlicach dla dzieci z rodzin z problemem alkoholowym, pracujących w wymiarze 24 godzin tygodniowo, zasadnym jest zatrudnienie ich na podstawie umowy o pracę. W Gminie Orzysz osoby takie zatrudniane są na podstawie umowy zlecenia, co utrudnia utrzymanie odpowiedniego poziomu funkcjonowania świetlicy.

IV.1.2 Spójność Gminnego Programu na 2011 rok z Gminną Strategią Rozwiązywania Problemów Społecznych.

 Celem badania była ocena spójności Gminnego programu z Gminną Strategią Rozwiązywania Problemów Społecznych.

Opis problemu

Gminny Program na 2011 r. jest spójny z Gminną Strategią Rozwiazywania Problemów Społecznych na lata 2011-2013.

Gminna Strategia została przyjęta 27 października 2010 r. i nie była nowelizowana. Problemowi uzależnień poświęcony jest dział 2.6.  Zawiera on opis problemu, dane liczbowe związane z tematem za lata 2007-2009, zasoby Gminy Orzysz wykorzystywane do rozwiazywania problemu uzależnień oraz cele i zadania postawione przed Gminą.

Dokument określa następujące zadania:

1. Zwiększenie dostępności pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjnej dla osób uzależnionych od alkoholu.

2. Udzielanie rodzinom, w których występują problemy alkoholowe, pomocy psychospołecznej i prawnej, a w szczególności ochrony przed przemocą w rodzinie.

3. Prowadzenie profilaktycznej działalności informacyjnej i edukacyjnej w zakresie rozwiązywania problemów alkoholowych i przeciwdziałania narkomanii, w szczególności dla dzieci i młodzieży, w tym prowadzenie pozalekcyjnych zajęć sportowych, a także działań na rzecz dożywiania dzieci uczestniczących w pozalekcyjnych programach opiekuńczo-wychowawczych i socjoterapeutycznych.

4. Wspomaganie działalności instytucji, stowarzyszeń i osób fizycznych, służących rozwiązywaniu problemów alkoholowych.

5. Podejmowanie interwencji w związku z naruszeniem przepisów określonych w art. 13 i 15 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi z dnia 26 października 1982 r. oraz występowanie przed sądem w charakterze oskarżyciela publicznego.

6. Wspieranie zatrudnienia socjalnego przez finansowanie klubu integracji społecznej.

IV.1.3 Monitoring skuteczności Gminnego Programu na rok 2011

 Celem badania była ocena Gminnego programu pod względem sposobu monitorowania jego skuteczności.

Opis problemu

Przygotowując Gminny Program na rok 2011 korzystano z doświadczeń GKRPA i  programów z wcześniejszych lat. Wykorzystując wiedzę osoby tworzącej projekt Programu, planowano takie działania, które sprawdziły się w roku poprzednim.

Nie stwierdzono, aby w czasie przygotowania projektu Programu korzystano z  konsultacji specjalistów z różnych dziedzin, doświadczeń innych Komisji z innych gmin zajmujących się tą tematyką.

Od Programu z roku wcześniejszego Program na rok 2011 różni się nieznacznie. Zapis o organizacji letnich kolonii profilaktyczno-terapeutycznych zastąpiono zapisem o organizacji wyjazdów wakacyjnych dla dzieci i młodzieży ze środowisk zagrożonych. Dodano dwa zapisy: Ogólnopolska Kampania "Postaw na rodzinę" i Wspólne prowadzenie parafialnej świetlicy środowiskowej.

Zapis o wspólnym prowadzeniu świetlicy parafialnej w Gminnym Programie występuje dopiero w roku 2011, chociaż w zestawieniach planowanych wydatków GKRPA występował już w latach wcześniejszych. Porozumienie w tej sprawie zawierające zapis o  ponoszeniu kosztów utrzymania świetlicy, bez ustaleń w sprawie współpracy merytorycznej, pomiędzy Gminą a Parafią zawarto 1 stycznia 2007 r.

Podsumowanie, wnioski, rekomendacje

Gminne Programy z okresu ostatnich kilku lat nie wykazują istotnych zmian. Jednakowe działania występujące w każdym z Programów sugerują, że tworzone są na zasadzie przepisywania z roku na rok lub też, że są one tak dobre i sprawdzają się, że nie ma potrzeby wprowadzania zmian. W czasie monitoringu nie znaleziono jednak podstaw do stwierdzenia, że przygotowując Programy, korzysta się z doświadczeń innych Komisji i że są one corocznie konsultowane i ewaluowane.

Mając powyższe na uwadze proponuje się przy tworzeniu kolejnych Gminnych Programów korzystać z konsultacji z odpowiednimi specjalistami, najlepiej certyfikowanymi przez PARPA.  Rekomenduje się też przeprowadzanie ewaluacji wykonania corocznych Programów przez kwalifikowane osoby spoza gminy oraz prowadzenie badań w celu lepszego rozeznania potrzeb.

IV.1.4 Stopień realizacji Programu za 2010 rok.

 Celem badania była ocena stopnia realizacji Gminnego Programu z 2010 r. Do porównania wykorzystano Sprawozdanie z wykonania Programu za 2010 rok.

Opis problemu

W gminnym programie na rok 2010 zaplanowano następujące działania:

- zatrudnienie psychologa 5 h/tydzień, terapeuty 5 h/tydzień, prawnika 3 h/tydzień i  pedagoga 2 h/tydzień w Punkcie Konsultacyjnym.

Planowana kwota wydatków:  26 800 zł.

Wykonanie w 2010 na podstawie sprawozdania:  29 012,50 zł.

Różnica pomiędzy planowanymi a zrealizowanymi wydatkami:   wydano kwotę 2212,50 zł większą niż zaplanowano.

Ocena stopnia wykonalności:   Sprawozdanie nie określa ilości godzin udzielanych porad. Nie zrealizowano planowanego zatrudnienia pedagoga, co również nie zostało ujęte w  zestawieniu planowanych wydatków.  

- Zakup wydawnictw profilaktycznych i ulotek

Planowana kwota wydatków:  400 zł

Wykonanie w 2010 na podstawie sprawozdania:  0 zł

Ocena stopnia wykonalności:  zaplanowanego działania nie wykonano.

- Prowadzenie środowiskowej świetlicy opiekuńczo-wychowawczej

Planowana kwota wydatków:  77 050 zł

Wykonanie w 2010 na podstawie sprawozdania:  57 714,19 zł

Ocena stopnia wykonalności:  Nie w pełni zrealizowano zaplanowane wydatki. W tym zadaniu dokonano zakupu sprzętu na siłownię środowiskowej świetlicy opiekuńczo-wychowawczej w kwocie 1 067,05 zł, którego nie zaplanowano w zestawieniu zaplanowanych wydatków.

- Programy profilaktyczne (spektakle teatralne) promujące zdrowy styl życia poprzez profilaktykę od alkoholu, narkotyków i tytoniu w szkołach Gminy Orzysz.

Planowana kwota wydatków:  0 zł

Wykonanie w 2010 na podstawie sprawozdania:  1 500 zł

Ocena stopnia wykonalności:  Kwoty przeznaczonej na to zadanie nie ujęto w zestawieniu zaplanowanych wydatków.

- Zajęcia profilaktyczno-integracyjne dla uczniów klas pierwszych Gimnazjum i ZSO.

Planowana kwota wydatków:  4000 zł

Wykonanie w 2010 na podstawie sprawozdania:  2693,60 zł

Ocena stopnia wykonalności:  Nie w pełni zrealizowano zaplanowane wydatki.

- Organizacja letnich półkolonii profilaktyczno-terapeutycznych

Planowana kwota wydatków:  15 000 zł

Wykonanie w 2010 na podstawie sprawozdania:  15 000 zł

Ocena stopnia wykonalności:  Zaplanowane wydatki zrealizowano. Kwota na realizację zadania była dotacją z budżetu Gminy Orzysz.

- Zakup, wydawnictw profilaktycznych i informacyjno-edukacyjnych, plakatów i ulotek.

Planowana kwota wydatków:   0 zł

Wykonanie w 2010 na podstawie sprawozdania:   0 zł

Ocena stopnia wykonalności:  Zadania nie zrealizowano. Sfinansowanie zadania nie zostało uwzględnione w zestawieniu planowanych wydatków.

- Zakup materiałów do ogólnopolskiej kampanii „Postaw na rodzinę”

Planowana kwota wydatków:   0 zł

Wykonanie w 2010 na podstawie sprawozdania:   2440 zł

Ocena stopnia wykonalności:  Realizacja zadania nie była zaplanowana w Gminnym Programie. Sfinansowanie zadania nie zostało uwzględnione w zestawieniu planowanych wydatków.

- Zajęcia pozalekcyjne profilaktyczno-edukacyjne w szkolnej świetlicy wychowawczo-terapeutycznej dla dzieci i młodzieży ze środowisk zagrożonych w Okartowie.

Planowana kwota wydatków:   3000 zł

Wykonanie w 2010 na podstawie sprawozdania:   3213,62 zł

Ocena stopnia wykonalności: Wydatki nieznacznie przekroczono. Nie zrealizowano zakupu materiałów pomocniczych.

- Wspólne prowadzenie parafialnej świetlicy środowiskowej – pokrycie kosztów c.o.

Planowana kwota wydatków:  5 000 zł

Wykonanie w 2010 na podstawie sprawozdania:  5284,31 zł

Ocena stopnia wykonalności: Zadanie nie było planowane w Gminnym Programie.

- Uczestniczenie w organizowanych działaniach w zakresie kontroli przestrzegania zakazów i  ograniczeń sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych.

Planowana kwota wydatków: 0.00 zł

Ocena stopnia wykonalności:   kontroli nie przeprowadzano.  Burmistrz w wywiadzie poinformował, że nie było potrzeby przeprowadzania kontroli z uwagi na brak doniesień o  nieprzestrzeganiu ustawy w tym zakresie.

- Szkolenia doskonalące członków komisji i osób zawodowo związanych z problematyką alkoholową i przemocą w rodzinie.

Planowana kwota wydatków:  4000 zł

Wykonanie w 2010 na podstawie sprawozdania:  0 zł

Ocena stopnia wykonalności:  zaplanowanego działania nie wykonano.

- Pokrycie kosztów opinii biegłego i obdukcji lekarskich.

Planowana kwota wydatków:  4040.00 zł

Wykonanie w 2010 na podstawie sprawozdania: 3560.00 zł

Ocena stopnia wykonalności:  Zadanie wykonano. W Gminnym Programie zaplanowano pokrycie kosztów obdukcji, czego nie uwzględniono w zestawieniu zaplanowanych wydatków, natomiast w zestawieniu wydatków wpisano koszty wniosków kierowania do sądu, czego w programie nie zaplanowano.

- Opiniowanie wniosków o wydanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych.

Planowana kwota wydatków:   0 zł

Wykonanie w 2010 na podstawie sprawozdania:  0 zł

Ocena stopnia wykonalności:  Sprawozdanie nie określa czy i ile zaopiniowano wniosków o  wydanie zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych.

- Plenarne posiedzenia GKRPA oraz powołanych Zespołów - diety.

Planowana kwota wydatków:   16 176 zł

Wykonanie w 2010 na podstawie sprawozdania:  19 885,90 zł

Ocena stopnia wykonalności:  planowaną kwotę wydatków przekroczono o 3710 zł.

W ciągu roku odbyło się 12 plenarnych posiedzeń Gminnej Komisji RPA oraz 8 posiedzeń Zespołu Komisji ds. rozmów interwencyjno-motywacyjnych. Przeprowadzono rozmowy z 41 osobami podejrzanymi o nadużywanie alkoholu.

- Wynagrodzenia Przewodniczącego GKRPA

Planowana kwota wydatków:   18 000 zł

Wykonanie w 2010 na podstawie sprawozdania:  17 611,55 zł

Ocena stopnia wykonalności: Wypłacona suma wynagrodzenia przewodniczącego GKRPA nie była zaplanowana w Gminnym Programie.  Program ten nie ustalał także wysokości tego wynagrodzenia. Natomiast kwota ta występowała w zestawieniu planowanych wydatków.

Podsumowanie, wnioski, rekomendacje

Planowana kwota wydatków wg zestawienia planowanych wydatków:   173 466 zł. Sprawozdanie określa planowaną kwotę wydatków na poziomie 181 540 zł, a realizację w  kwocie 157 906,68 zł. Zadania wyszczególnione w zestawieniu wydatków różnią się od zadań określonych w Gminnym Programie. Część zaplanowanych w Gminnym Programie zadań nie została zrealizowanych. Są także wydatki nieujęte w Gminnym Programie. Koszty niektórych zadań zostały przekroczone, a niektóre kwoty przeznaczone na zadania nie zostały wykorzystane.

IV.2 Cel nr 2 – Efektywne, rzetelne i celowe zarzadzanie funduszem na przeciwdziałanie alkoholizmowi

Przygotować propozycje, których realizacja mogłaby podnieść efektywność, wzmóc rzetelność i poprawić celowość zarządzania środkami przeznaczanymi na rozwiazywanie problemów wynikających z uzależnień. Aby do tego doprowadzić, zadaniem było dowiedzieć się, jakie środki trafiają do budżetu, czy maksymalizuje się możliwość ich pozyskiwania i  kontroluje to, jak są wydawane.

IV.2.1 Wysokość środków przeznaczanych na realizację GKRPA i ich pochodzenie.

Celem badania było sprawdzenie wysokości środków i ich pochodzenie.

Opis problemu

W roku 2009 r. z tytułu wydawanych zezwoleń na sprzedaż alkoholu wpływy do budżetu gminy wyniosły 184 252 zł. Wydatki zaplanowano w kwocie 167 600 zł, a  zrealizowano je w kwocie 154 094 zł. Tak więc kwota 30 160 zł nie została wydatkowana, co jest niezgodne z ustawą.

Wpływy do budżetu gminy w 2010 roku z tytułu wydawanych zezwoleń na sprzedaż alkoholu wynosiły 207 212.62 zł. Dodatkowo fundusz „korkowy” był wspierany dotacją z  budżetu gminy w ramach ogłoszonego konkursu na realizację zadania publicznego w kwocie 15 000 zł. Na ten rok zaplanowano wydatki w kwocie 173 466.00 zł, natomiast wydatkowano 157 906,60 zł. Kwota, która nie została wydana na zwalczanie alkoholizmu i  uzależnień wyniosła, więc 49 305.94 zł.

Podsumowanie, wnioski, rekomendacje

W latach 2009-2010 kwoty niewykorzystanych środków na realizację Gminnych Programów Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych wyniosły odpowiednio 30,1 tys. zł i 49,3 tys. zł. Nie podwyższono o te kwoty planowanych wydatków w latach następnych ani też burmistrz nie wniósł do Rady Miejskiej projektu uchwały w sprawie środków niewygasających.  Tak więc niewykorzystane środki finansowe pochodzące z opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeszły w nadwyżkę budżetową gminy na następny rok i zostały przeznaczone na inne cele budżetowe, co było niezgodne z art. 18² ustawy o wychowaniu w trzeźwości.  Pozostałe środki (w: 2009 r. – 154,0 tys. zł, 2010 r. – 157,9 tys. zł) zostały wykorzystane na realizację ww. Programów.

IV.2.2 Zezwolenia na sprzedaż alkoholu i decyzje o ich odbieraniu oraz obowiązujące w tej sprawie procedury.

Celem badania było określenie liczby zezwoleń i decyzji je odbierających oraz obowiązujące w tej sprawie procedury.

W 2009 r. wydano 60 zezwoleń na sprzedaż alkoholu, a w 2010 r. wydano 44 takie zezwolenia. W latach tych nie wydano żadnej decyzji w sprawie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż alkoholu. Limit punktów sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży (w sklepach) wynosi 40, a limit punktów sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży (lokale gastronomiczne) wynosi 15. Limit punktów sprzedaży od wielu lat jest stały i nie podejmowano uchwał w sprawie jego zmiany.

Podsumowanie, wnioski, rekomendacje

Gmina Orzysz nie posiada specjalnej procedury wydawania i cofania zezwoleń, a decyzje w  tych sprawach podejmowane są w oparciu o art. 18 i art. 181 ustawy o wychowaniu w  trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Wydawane zezwolenie jest ważne w okresie określonym ustawą, czyli wydaje się je na czas oznaczony, nie krótszy niż 4 lata, a  w  przypadku sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży - nie krótszy niż 2 lata.

Nie ma procedury wydawania i cofania zezwoleń. Liczba wydawanych zezwoleń zmalała w 2010 r.(44) w stosunku do roku poprzedniego (60).

IV.2.3 Upoważnienia Gminnych Komisji do prowadzenia i prowadzenie kontroli.

Celem badania było sprawdzenie czy GKRPA została upoważniona do prowadzenia kontroli i  korzysta z tego prawa.

W monitorowanym okresie czasu burmistrz nie wydawał upoważnień do przeprowadzenia kontroli. Tak więc w ciągu ostatnich 3 lat nie przeprowadzano kontroli składanych oświadczeń o wartości sprzedaży poszczególnych napojów alkoholowych. W  związku z brakiem kontroli nie kierowano wniosków do Urzędu Skarbowego w latach od 2008 do 2010 roku. 

Przedstawiciele Gminnej Komisji nie prowadzili kontroli podmiotów sprzedających alkohol z uwagi na brak upoważnień do ich prowadzenia. Nie zostały one wydane przez burmistrza. Stwierdził on[1]: „Nie docierały do mnie niepokojące informacje o nieprzestrzeganiu zasad i warunków korzystania z wydanych zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przez przedsiębiorców”.  Jednocześnie burmistrz zapewnił, że kontrole będą przeprowadzane (wyda upoważnienie) „każdorazowo w przypadkach sygnałów w zakresie nieprzestrzegania zasad i warunków korzystania wydanych zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przez przedsiębiorców”.

Podsumowanie, wnioski, rekomendacje

Na terenie gminy Orzysz nie prowadzi się kontroli sprawdzających efektywność finansową i prewencję alkoholizmu i narkomanii, które wynikają z wymogów zapisanych w prawie. Na takie kontrole burmistrz nie wydawał zezwoleń, ale także Gminna Komisja RPA o takie zezwolenia dla swoich członków do burmistrza nie występowała. Należy jednak podkreślić, że działania kontrolne są corocznie planowane w Gminnym Programie.

IV.2.4 Przygotowanie Gminnej Komisji RPA do pełnienia zadań i sposób jej funkcjonowania.

Celem badania była ocena przygotowania do pełnienia zadań przez GKRPA i to, jak wyglądają jej prace.

W GKRPA zasiada 12 osób. Reprezentują oni następujące zawody: policjant, ksiądz, pracownicy samorządowi, nauczyciele, emeryci, dyrektor MOPS, radni.

Osobą odpowiedzialną za koordynację Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów jest pracownik Urzędu Miejskiego w Referacie Spraw Społecznych i Promocji na stanowisku: „działalności gospodarczej, rozwoju gospodarczego, pożytku publicznego i wolontariatu oraz przeciwdziałania alkoholizmowi”. Zadania tego stanowiska z zakresu przeciwdziałania alkoholizmowi obejmują w szczególności sprawy związane z:

- ograniczaniem spożycia napojów alkoholowych oraz zmiana struktury ich spożywania, a  także usuwaniem następstw nadużywania alkoholu,

- popieraniem, tworzeniem i rozwojem organizacji społecznych, których celem jest krzewienie trzeźwości i abstynencji, oddziaływanie na osoby nadużywające alkoholu oraz udzielanie pomocy ich rodzinom,

- współdziałaniem z Kościołem Katolickim i innymi Kościołami oraz związkami wyznaniowymi w zakresie wychowania w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi,

- ustalaniem liczby punktów sprzedaży alkoholu oraz zasad usytuowania tych punktów a  także z prowadzeniem ewidencji punktów sprzedaży napojów alkoholowych,

- wydawaniem zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, w tym między innymi, pobieraniem opłat za korzystanie z tych zezwoleń,

- dokonywaniem kontroli przestrzegania zasad obrotu napojami alkoholowymi,

- wychowaniem w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi, w tym z powoływaniem Gminnej Komisji Rozwiazywania Problemów Alkoholowych oraz podejmowania działań w  walce z uzależnieniami, w tym opracowywaniem i koordynacją realizacji Gminnego Programu Rozwiazywania Problemów Alkoholowych,

- prowadzeniem profilaktycznej działalności informacyjnej i edukacyjnej w zakresie rozwiazywania problemów alkoholowych i przeciwdziałania narkomanii, w szczególności dla dzieci i młodzieży, w tym prowadzenie zajęć pozalekcyjnych, a także działań na rzecz dożywiania dzieci uczestniczących w pozalekcyjnych programach opiekuńczo-wychowawczych i socjoterapeutycznych,

- zapewnieniem pomocy psychospołecznej i prawnej, a w szczególności ochrony przed przemocą w rodzinie,

- leczeniem, rehabilitacją i reintegracją osób uzależnionych od alkoholu.

W Gminnej Komisji nie zasiadają trzeźwiejący alkoholicy ani terapeuci, ale członkiem Komisji, w czasie prowadzonego monitoringu, była osoba nadużywająca alkoholu w stopniu wskazującym na uzależnienie alkoholowe. Troje członków GKRPA zatrudnionych jest w instytucjach Gminy Orzysz. Jest to dyrektor MOPS, pracownik Urzędu Miejskiego odpowiedzialny za koordynację Gminnego Programu, który jest jednocześnie Przewodniczącym Gminnej Komisji RPA, oraz pracownik Urzędu Miejskiego, który jest Sekretarzem Gminnej Komisji RPA. Pełnienie funkcji członka Gminnej Komisji RPA jest nieograniczone w czasie i zależy jedynie od decyzji Burmistrza, który jednoosobowo, bez konsultacji z lokalną społecznością, wybiera skład Komisji.

W roku 2011 posiedzenia Gminnej Komisji rozpoczynały się o godz. 15.30, a w roku 2010 posiedzenia takie rozpoczynały się o godz. 14.30. Zapis Gminnego Programu ustala diety w wysokości 10% najniższego wynagrodzenia za każde posiedzenie Komisji i Zespołu. W  roku 2010 była to kwota 131,70 zł za jedno posiedzenie, a w roku 2011 – 138,76 zł.

Do 2009 r. nie wypłacano wynagrodzenia Przewodniczącemu Gminnej Komisji. W  roku 2010 wynagrodzenie to, obok diety za uczestnictwo w  posiedzeniach Gminnej Komisji RPA, wynosiło 1278 zł miesięcznie, a w roku 2011 wynosiło ono ok. 350 zł.

W 2010 roku nie organizowano szkoleń dla członków Gminnej Komisji RPA, pomimo że było to planowane w Gminnym Programie, a kwota zaplanowana na uczestnictwo członków Komisji w szkoleniach wynosiła 4 000 zł.

Obsługą prac Komisji zajmuje się Sekretarz Gminnej Komisji RPA, a obecny skład osobowy Gminnej Komisji RPA w Orzyszu został określony Zarządzeniem Nr 2/11 Burmistrza Orzysza z dnia 04 stycznia 2011 r.

Podsumowanie, wnioski, rekomendacje

W roku 2010 GK RPA spotykała się na posiedzeniach każdego miesiąca za wyjątkiem stycznia, a w lipcu były 2 posiedzenia Komisji. Ponadto odbywały się posiedzenia Zespołu d/s rozmów interwencyjno-motywacyjnych w miesiącach: I, II, IV, VI, VII, VIII, IX, XI. Posiedzenia GKRPA częściowo odbywały się w godzinach pracy urzędników instytucji gminnych. Rozpoczynały się one o godz. 14.30, a uczestniczyli w nich w godzinach pracy służbowej 2  pracownicy Urzędu Miejskiego i dyrektor MOPS. Tak więc byli oni wynagradzani z budżetu Gminy dwukrotnie za ten sam czas tj. jako pracownicy i jako członkowie GKRPA.

Niewłaściwym jest, że w aktualnym składzie Komisji, powołanej w styczniu 2011 r. nie zasiadają ani terapeuci, ani trzeźwiejący alkoholicy, a nie do przyjęcia jest fakt, że w organie tym, w czasie kiedy prowadzony był monitoring, zasiadała osoba prawdopodobnie będąca uzależniona alkoholowo. Ponadto powołując nowy skład Komisji pozostawiono w nim osoby o największej absencji na posiedzeniach w roku poprzedzającym, czyli 2010.  Nieobecności na posiedzeniach jednej z osób powołanych na nową kadencję przekraczały 50% spotkań Komisji. Regulamin Gminnej Komisji RPA określa uczestniczenie w posiedzeniach, jako obowiązek członka Komisji. Tak więc powołano do nowego składu Komisji osoby, które w poprzednim składzie nie wywiązywały się ze swoich obowiązków. Analiza składu nowo powołanej Komisji wskazuje, że utraciły członkostwo przede wszystkim osoby związane z władzą Gminy Orzysz w poprzedniej kadencji, a nowi członkowie głównie związani są z Komitetem Wyborczym obecnej władzy.

Fakt zasiadania w składzie Komisji osoby nadużywającej alkoholu, osób wybieranych wg. klucza „układu władzy”, osób wcześniej niewywiązujących się z obowiązków członka Komisji, może sugerować dobór niewłaściwych kryteriów, jakie zastosowano, określając skład Gminnej Komisji powołanej Zarządzeniem nr 2/11 Burmistrza Orzysza z dnia 4 stycznia 2011 r.

Rekomenduje się przeanalizowanie potrzeby dokonania zmian w obecnym składzie Gminnej Komisji RPA oraz proponuje się, aby w skład Komisji powoływać specjalistów, trzeźwiejących alkoholików, terapeutów oraz osoby cieszące się zaufaniem społecznym, a  jednocześnie o nienagannej postawie moralnej i bardzo dobrej znajomości społecznego środowiska lokalnego.

IV.2.5 Efektywność środków wydatkowanych przez Gminną Komisję.

Celem badania było sprawdzenie efektów w stosunku do wydanych środków.

W Gminie Orzysz funkcjonuje Punkt Konsultacyjny (PK) w łatwo dostępnym miejscu, w zasięgu wzroku z największej ulicy w mieście Orzysz. Dyżuruje w nim psycholog, prawnik i  terapeuta ds. terapii uzależnień. Poszczególni specjaliści przyjmują jeden raz w tygodniu w  godzinach popołudniowych, podanych do wiadomości na drzwiach budynku, w którym przyjmują oraz w Biuletynie Informacyjnym. Poza tymi informacjami brak jest na terenie miasta i gminy innych działań promujących PK. W czasie jednej z moich wizyt w PK stwierdziłem nieaktualną informację o czasie przyjmowania interesantów przez psychologa. Ten sam specjalista nie przyjmował przez jakiś czas w związku ze zmianami personalnymi w  obsadzie funkcji.

W 2010 r. udzielono porad w stosunku do osób:

- z problemem alkoholowym – 271;

- dorosłym członkom rodziny osoby z problemem alkoholowym – 118;

- ofiarom przemocy w  rodzinie – 72;

- sprawcom przemocy w rodzinie – 11.

W 2010 r. na prowadzenie Punktu Konsultacyjnego wydano kwotę:  29 012,50 zł. Zaplanowano, ale nie zrealizowano wydatkowania środków na promocję i  zachęcanie osób nadużywających alkoholu do skorzystania z punktu, w kwocie 400 zł.

Na terenie Gminy Orzysz nie prowadzi się lokalnych kampanii związanych z  profilaktyką antyalkoholową – nie są organizowanie festyny, obchody dni trzeźwości, happeningi, pikniki, konferencje prasowe, debaty w lokalnych mediach.

W ramach działalności informacyjnej i edukacyjnej dla dzieci i młodzieży prowadzono: - program teatralno - profilaktyczny „Droga bez powrotu” dla młodzieży w szkołach Podstawowych w Drozdowie, Okartowie i Orzyszu;

- program artystyczny „ Rock’n’roll w walce z używkami” z przesłaniem – Zabij narkotyki i alkohol na śmierć, w Gimnazjum.

Prowadzone są programy z elementami socjoterapii dla dzieci i młodzieży takie jak: Środowiskowa świetlica opiekuńczo-wychowawcza, Szkolna świetlica wychowawczo-terapeutyczna w Szkole Podstawowej w Okartowie, a w 2010 dofinansowane były letnie półkolonie profilaktyczno-terapeutycznych dla dzieci i młodzieży z grup podwyższonego ryzyka. W roku 2011 tego ostatniego działania nie prowadzono. Każdego roku z budżetu gminnego finansowane jest centralne ogrzewanie Parafialnej Świetlicy Środowiskowej.

Podsumowanie, wnioski, rekomendacje

Powyższe działania są zgodne z Gminnym Programem, poza ogrzewaniem świetlicy parafialnej, czego Gminny Program nie przewiduje, a wydatki wpisano jedynie w zestawieniu planowanych wydatków. 

Nie udziela się wsparcia stowarzyszeniom i grupom abstynenckim. Nie prowadzi się działań w ramach profilaktyki dla dorosłych, poza funkcjonowaniem Punktu Konsultacyjnego.

IV.2.6 Podmioty realizujące zadania zaplanowane w Gminnych Programach.

 Celem badania było sprawdzenie, kto realizuje zadania zaplanowane w gminnych programach.

Opis problemu

Usługi zaplanowane w Gminnym Programie na rok 2010 realizował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej – Orzyskie Stowarzyszenie Pracowników i Przyjaciół Pomocy Społecznej "Szansa Na". W roku 2011 prowadzone było szkolenie członków GKRPA przez Studio Profilaktyki Społecznej Niepublicznej Placówki Doskonalenia Nauczycieli z siedzibą w Krakowie. 

Poza stowarzyszeniem związanym z MOPS żadnym organizacjom nie zleca się działań dofinansowanych z funduszu korkowego. Ze środków pochodzących z opłat za wydawanie zezwoleń nie jest finansowana żadna działalność lokalnego klubu sportowego czy innych klubów i zgromadzeń za wyjątkiem Parafialnej Świetlicy Środowiskowej.

  Copyright (c)2012 SPOŁECZNA KONTROLA WŁADZY